Trong kỷ nguyên công nghệ số, sự ra đời của trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong đời sống con người. Một trong những sản phẩm công nghệ nổi bật nhất thời gian gần đây là ChatGPT – công cụ trí tuệ nhân tạo do công ty OpenAI phát triển.

ChatGPT chính thức ra mắt vào ngày 30/11/2022 với phiên bản đầu tiên GPT-3.5. Đến nay, công nghệ này đã không ngừng được nâng cấp với các phiên bản ngày càng hoàn thiện, cho phép người dùng tra cứu thông tin, hỗ trợ học tập, làm việc và đưa ra những gợi ý hữu ích trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Nhờ khả năng phản hồi nhanh và kho dữ liệu phong phú, ChatGPT được xem là một công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp con người tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả công việc.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích rõ rệt, việc sử dụng ChatGPT cũng đặt ra không ít vấn đề đáng lo ngại. Thực tế cho thấy, không ít học sinh đã lạm dụng công cụ này để làm bài tập thay vì tự suy nghĩ, dẫn đến tình trạng học tập thụ động, giảm khả năng tư duy và ghi nhớ kiến thức. Lâu dần, điều này có thể khiến học sinh hình thành tâm lý phụ thuộc vào công nghệ, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình học tập và phát triển bản thân.

Không chỉ dừng lại ở học sinh, việc lạm dụng AI trong giảng dạy cũng là một vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc. Nếu giáo viên quá phụ thuộc vào công cụ trí tuệ nhân tạo trong việc soạn bài, giảng dạy một cách máy móc, thiếu chiều sâu, thì chất lượng giáo dục – đặc biệt ở những môn học mang tính cảm thụ như Ngữ văn – sẽ khó được đảm bảo. Học sinh có thể ghi chép đầy đủ nhưng lại không thực sự hiểu được giá trị tư tưởng, thông điệp nhân văn mà tác phẩm gửi gắm.

Để hạn chế những tác động tiêu cực này, cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Gia đình cần quan tâm, định hướng và kiểm soát việc sử dụng thiết bị công nghệ của con em trong quá trình học tập. Về phía nhà trường và giáo viên, việc sử dụng AI nên mang tính hỗ trợ, không thay thế vai trò sáng tạo, tư duy và tâm huyết của người dạy học.

Có thể khẳng định, ChatGPT là một thành tựu công nghệ hiện đại với tiềm năng phát triển lớn. Tuy nhiên, đây cũng là “con dao hai lưỡi”. Nếu được sử dụng đúng cách, công cụ này sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực; ngược lại, nếu lạm dụng, nó có thể làm suy giảm năng lực tư duy và tính chủ động của con người. Vì vậy, mỗi người dùng cần trang bị cho mình sự hiểu biết và thái độ sử dụng công nghệ thông minh, có trách nhiệm, để ChatGPT thực sự trở thành trợ thủ đắc lực chứ không phải rào cản cho sự phát triển.