Nguyễn Tất Thành trong "Búp sen xanh" – Bức chân dung vĩ nhân từ những điều bình dị nhất.
Có những cuốn sách ta đọc để lấy kiến thức, nhưng cũng có những cuốn sách ta đọc để gột rửa tâm hồn, để soi mình vào những nhân cách lớn mà tìm lại bản ngã cao đẹp. Trong dòng chảy miệt mài của văn học Việt Nam viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, "Búp sen xanh" của nhà văn Sơn Tùng hiện lên như một đóa hoa thanh khiết, một bản trường ca được viết bằng những rung động thẳm sâu nhất của một trái tim suốt đời đi tìm dấu chân vị lãnh tụ. Tác phẩm không chỉ là một cuốn tiểu thuyết lịch sử, mà còn là hành trình phục dựng lại hình tượng cậu bé Côn, thanh niên Tất Thành từ những lớp bụi thời gian, để ta hiểu rằng mọi sự vĩ đại trên đời này đều nảy mầm từ những gốc rễ bình dị và ấm áp nhất của quê hương, gia đình.
Lật mở những trang văn của Sơn Tùng, người đọc như được đắm mình vào không gian văn hóa đậm đà của xứ Nghệ, nơi có dòng sông Lam soi bóng những kiếp người lam lũ nhưng kiên cường. Tác giả đã vô cùng tinh tế khi không đặt nhân vật của mình lên đài hoa sen chói lọi ngay từ đầu, mà chọn cách quan sát Người từ những bước đi chập chững đầu tiên. Ta bắt gặp ở đó một cậu bé Côn với đôi mắt sáng ngời, luôn đau đáu trước những nghịch lý của cuộc đời và sự bất công của thời đại. Chính cái nôi văn hóa của gia đình, với sự nghiêm cẩn của người cha Nguyễn Sinh Sắc và lòng bao dung vô bờ bến của người mẹ Hoàng Thị Loan, đã tạo nên một "hệ sinh thái" nhân cách tuyệt vời. Những trang văn viết về sự ra đi của bà Hoàng Thị Loan giữa lòng kinh thành Huế cổ kính là những nốt trầm đau đớn nhất, nơi nỗi đau riêng của một đứa trẻ mồ côi hòa vào nỗi đau chung của một dân tộc đang lầm than trong xiềng xích, để rồi từ tro tàn của mất mát, một ý chí sắt đá đã được tôi luyện.
Sức hấp dẫn của "Búp sen xanh" còn nằm ở sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư liệu lịch sử xác thực và trí tưởng tượng nghệ thuật bay bổng. Sơn Tùng đã khéo léo khắc họa quá trình chuyển biến tư tưởng của Nguyễn Tất Thành không phải như một phép màu, mà là một sự chọn lọc đau đớn qua những cuộc đối thoại với các bậc tiền nhân. Người thanh niên ấy đã nhìn thấu cái bế tắc của những con đường cứu nước cũ để rồi quyết định dấn thân vào một hành trình vô định nhưng đầy hy vọng. Hình ảnh người thanh niên rời bến Nhà Rồng năm 1911 với đôi bàn tay trắng nhưng mang trong mình cả một giang sơn xã tắc đã trở thành biểu tượng bất tử về lòng yêu nước và khát vọng tự do.
Về phương diện nghệ thuật, biểu tượng "Sen" xuyên suốt tác phẩm mang một sức nặng triết học ghê gớm. Sen mọc từ bùn nhưng lại mang sứ mệnh tỏa hương cho đời, cũng như tâm hồn của Bác, dù ở trong cảnh nước mất nhà tan, giữa những cám dỗ và gian khổ, vẫn giữ trọn vẹn sự thanh cao, thuần khiết của cốt cách Việt. Ngôn ngữ của tác phẩm vừa mang sự trang trọng của những điển tích Nho học, vừa mộc mạc như hơi thở của ca dao, dân ca, khiến mỗi câu chữ như thấm thía vào tâm can người đọc một niềm tự hào khôn tả.
Tác phẩm khép lại khi con tàu Amiral Latouche-Tréville dần khuất xa vào lòng đại dương, nhưng hành trình của "Búp sen xanh" trong tâm trí độc giả thì dường như mới chỉ bắt đầu. Cuốn sách không chỉ là nén tâm hương của nhà văn Sơn Tùng dâng lên Bác, mà còn là chiếc gương soi cho thế hệ trẻ hôm nay. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, mỗi người đều có thể là một "búp sen" xanh thắm, nếu biết nuôi dưỡng tâm hồn bằng tình yêu thương và biết sống vì những lý tưởng cao đẹp hơn bản thân mình.